Οδηγός για τις γέφυρες του Βοσπόρου — Και οι 3 κρεμαστές γέφυρες

Τρεις κρεμαστές γέφυρες ενώνουν Ευρώπη και Ασία πάνω από το στενό του Βοσπόρου — η καθεμία από διαφορετική εποχή, η καθεμία με τη δική της αρχιτεκτονική προσωπικότητα, η καθεμία φωτισμένη τη νύχτα με τον δικό της τρόπο. Μαζί είναι οι πιο φωτογραφημένες μηχανικές κατασκευές της Τουρκίας, και το φωτογραφικό αποκορύφωμα κάθε βραδινής κρουαζιέρας στο στενό. Αυτός ο οδηγός καλύπτει και τις τρεις, με την ιστορία τους, τα τεχνικά στοιχεία, την ιστορία φωτισμού και τα καλύτερα μέρη για να τις δεις (και να τις φωτογραφίσεις) από στεριά και από το νερό.

Οι 3 γέφυρες του Βοσπόρου με μια ματιά

Τρεις γέφυρες, τρεις εποχές. Δείτε πώς συγκρίνονται δίπλα-δίπλα — και ποιες από αυτές φαίνονται από μια κρουαζιέρα στον Βόσπορο.

Γέφυρα 1 · 1973 Γέφυρα των Μαρτύρων της 15ης Ιουλίου

Η αρχική γέφυρα του Βοσπόρου — και ακόμα η πιο εμβληματική. Ενώνει το Ortaköy στην ευρωπαϊκή πλευρά με το Beylerbeyi στην ασιατική. Μέχρι το 2016 λεγόταν απλά Boğaziçi Köprüsü (Γέφυρα του Βοσπόρου)· μετονομάστηκε το 2016 σε ανάμνηση όσων έχασαν τη ζωή τους κατά τα γεγονότα της 15ης Ιουλίου.

Εγκαινιάστηκε στις 30 Οκτωβρίου 1973, την επομένη της 50ής επετείου της Τουρκικής Δημοκρατίας, και ήταν η πρώτη γέφυρα των νεότερων χρόνων που ένωσε τις δύο ακτές του Βοσπόρου. Τον Ιούλιο του 2016 μετονομάστηκε σε Γέφυρα των Μαρτύρων της 15ης Ιουλίου, αλλά οι περισσότεροι — και οι περισσότεροι χάρτες — τη λένε ακόμη απλώς Γέφυρα του Βοσπόρου. Το κατάστρωμά της κρέμεται 64 μέτρα πάνω από το νερό, αρκετά ψηλά ώστε να περνούν από κάτω τα δεξαμενόπλοια και τα κρουαζιερόπλοια που διασχίζουν το στενό.

Προδιαγραφές

• Μήκος: 1.560 μ. συνολικά, κύριο άνοιγμα 1.074 μ.
• Ύψος πύργων: 165 μ.
• Κατάστρωμα: πλάτος 33,4 μ., 64 μ. πάνω από το νερό
• Κατασκευή: Φεβρουάριος 1970 – Οκτώβριος 1973
• Μελέτη: Freeman Fox & Partners (Ηνωμένο Βασίλειο) — μηχανικοί Gilbert Roberts και William Brown
• Κυκλοφορία: περίπου 180.000 οχήματα την ημέρα

Αρχιτεκτονική σημασία

Όταν άνοιξε το 1973, ήταν η μακρύτερη κρεμαστή γέφυρα στην Ευρώπη και η τέταρτη μακρύτερη στον κόσμο. Κατασκευάστηκε με σχεδιαστική αρχή παρόμοια με τη Γέφυρα Severn στο Ηνωμένο Βασίλειο. Οι δύο κύριοι πύργοι είναι από χάλυβα και το κατάστρωμα κρέμεται από χαλύβδινους κάβους — μια κλασική αισθητική μηχανικής της δεκαετίας του '70.

Φωτισμός τη νύχτα

Από τον Απρίλιο του 2007 ένα ηλεκτρονικά ελεγχόμενο σύστημα LED (της Philips) φωτίζει τη γέφυρα με χρώματα και μοτίβα που αλλάζουν αργά. Στις εθνικές γιορτές λάμπει στο κόκκινο και το λευκό της τουρκικής σημαίας, ενώ στις ημέρες ευαισθητοποίησης παίρνει τα χρώματα της εκάστοτε καμπάνιας — για παράδειγμα ροζ τον Οκτώβριο για τον καρκίνο του μαστού. Από το κατάστρωμα ενός σκάφους το εφέ διπλασιάζεται: κάθε αλλαγή χρώματος καθρεφτίζεται στο νερό καθώς περνάτε από κάτω.

Γέφυρα 2 · 1988 Γέφυρα Φατίχ Σουλτάν Μεχμέτ

Η δεύτερη γέφυρα, με θέση 5 χλμ. βόρεια της πρώτης. Πήρε το όνομά της από τον Σουλτάνο Μωάμεθ Β' (τον Πορθητή), που κατέλαβε την Κωνσταντινούπολη το 1453. Ενώνει το Hisarüstü (ευρωπαϊκή πλευρά) με το Kavacık (ασιατική πλευρά). Λίγο μακρύτερη και σημαντικά πλατύτερη από την αρχική.

Το ευρωπαϊκό της άκρο υψώνεται ακριβώς πάνω από το Ρουμελί Χισάρ, το φρούριο που έχτισε ο σουλτάνος Μωάμεθ Β΄ το 1452 για να ελέγχει το στενό πριν κατακτήσει την πόλη — έτσι η γέφυρα που φέρει το όνομά του στέκει πάνω από τα δικά του τείχη, κοντά στο στενότερο σημείο του Βοσπόρου. Στην κρουαζιέρα μας με δείπνο δεν περνάμε κάτω από αυτή τη γέφυρα: το σκάφος κάνει αναστροφή μπροστά της, ούτε ακριβώς από κάτω ούτε μακριά, αρκετά κοντά για να δείτε ολόκληρο το φωτισμένο άνοιγμα ανάμεσα στους δύο λόφους.

Προδιαγραφές

• Μήκος: 1.510 μ. συνολικά, κύριο άνοιγμα 1.090 μ. (λίγο μεγαλύτερο από της πρώτης γέφυρας)
• Ύψος πύργων: 105 μ.
• Κατάστρωμα: πλάτος 39 μ., 64 μ. πάνω από το νερό, 8 λωρίδες
• Κατασκευή: Μάρτιος 1985 – Ιούλιος 1988
• Μελέτη: Freeman Fox & Partners με την BOTEK· κατασκευή από ιαπωνο-ιταλο-τουρκική κοινοπραξία
• Κυκλοφορία: περίπου 150.000 οχήματα την ημέρα

Αρχιτεκτονική σημασία

Όταν εγκαινιάστηκε, στις 3 Ιουλίου 1988, είχε το πέμπτο μεγαλύτερο κρεμαστό άνοιγμα στον κόσμο. Το κατάστρωμά της είναι αισθητά φαρδύτερο από της πρώτης γέφυρας (39 μ. έναντι 33,4 μ.), φτιαγμένο για την αυξημένη καθημερινή κίνηση ανάμεσα στις δύο ηπείρους· οι πεζοί δεν επιτρέπονται. Από το επίπεδο του νερού, η μακριά, χαμηλή γραμμή της ανάμεσα στους δασωμένους λόφους είναι μία από τις πιο κομψές σιλουέτες του Βοσπόρου.

Φωτισμός τη νύχτα

Ένα σύστημα RGB LED με περίπου χίλια φωτιστικά μπορεί να δείξει 16 εκατομμύρια χρώματα. Συνδέεται με την πρώτη γέφυρα μέσω καλωδίου οπτικών ινών στον βυθό, ώστε οι δύο γέφυρες να κάνουν συγχρονισμένα σόου φωτισμού από ένα ενιαίο κέντρο ελέγχου — στις εθνικές γιορτές τις βλέπετε να λάμπουν στα ίδια χρώματα κατά μήκος του στενού.

Γέφυρα 3 · 2016 Γέφυρα Γιαβούζ Σουλτάν Σελίμ

Η νεότερη και βορειότερη διέλευση — χτίστηκε ειδικά για να ανακουφίσει την βαριά κυκλοφορία μετακινούμενων στις δύο παλαιότερες γέφυρες. Βρίσκεται πολύ βόρεια του κέντρου, κοντά στην έξοδο του Βοσπόρου προς τον Εύξεινο Πόντο. Πήρε το όνομά της από τον Σουλτάνο Σελίμ Α' (Γιαβούζ Σελίμ), τον Οθωμανό ηγεμόνα του 16ου αιώνα.

Προδιαγραφές

• Μήκος: 2.164 μ. συνολικά, κύριο άνοιγμα 1.408 μ.
• Ύψος πύργων: 322 μ. — ανάμεσα στους ψηλότερους πύργους γέφυρας στον κόσμο
• Κατάστρωμα: πλάτος 58,5 μ. — μία από τις φαρδύτερες κρεμαστές γέφυρες που έχουν κατασκευαστεί
• Τύπος: υβριδική καλωδιωτή-κρεμαστή γέφυρα
• Κυκλοφορία: 8 λωρίδες αυτοκινητόδρομου + διπλή σιδηροδρομική γραμμή
• Κατασκευή: Μάιος 2013 – Αύγουστος 2016
• Μελέτη: Michel Virlogeux και Jean-François Klein (T-ingénierie)· κατασκευή İçtaş–Astaldi

Αρχιτεκτονική σημασία

Συνδέει το Γκαριπτσέ στην ευρωπαϊκή ακτή με το Ποϊράζκιοϊ στην ασιατική, κοντά στο σημείο όπου ο Βόσπορος συναντά τη Μαύρη Θάλασσα. Οι πύργοι της, ύψους 322 μέτρων, είναι μόλις λίγα μέτρα χαμηλότεροι από τον Πύργο του Άιφελ (330 μ.), και το κατάστρωμα φέρει ταυτόχρονα αυτοκινητόδρομο και σιδηρόδρομο — ασυνήθιστος συνδυασμός για γέφυρα αυτού του τύπου. Αποτελεί μέρος του Αυτοκινητόδρομου Βόρειας Προποντίδας, σχεδιασμένου για να κρατά τη βαριά διαμετακομιστική κίνηση μακριά από το κέντρο της πόλης.

Γιατί οι περισσότερες κρουαζιέρες δεν περνούν από κάτω

Η Γέφυρα Γιαβούζ Σουλτάν Σελίμ βρίσκεται περίπου 25 χλμ. βόρεια του Καμπατάς, κοντά στην είσοδο της Μαύρης Θάλασσας. Η διαδρομή εκεί και πίσω θα κρατούσε πολύ περισσότερο από μια βραδινή κρουαζιέρα, γι' αυτό οι κρουαζιέρες με δείπνο — και η δική μας — δεν φτάνουν τόσο μακριά. Η διαδρομή μας μένει στην ιστορική καρδιά του στενού: κάτω από τη Γέφυρα των Μαρτύρων της 15ης Ιουλίου και ως τη Γέφυρα Φατίχ Σουλτάν Μεχμέτ, εκεί όπου τα παλάτια, τα τζαμιά και τα φρούρια της ακτής φωτίζονται τη νύχτα.

Καλύτερα σημεία θέασης από τη στεριά

Αν δεν μπορείς να βγεις στο νερό, αυτά είναι τα καλύτερα σημεία θέασης από τη στεριά:

• Πλατεία τζαμιού Ortaköy — τέλεια κάδρα της Γέφυρας των Μαρτύρων της 15ης Ιουλίου με το μικρό τζαμί Ortaköy σε πρώτο πλάνο. Η πιο εμβληματική λήψη της Κωνσταντινούπολης.
• Λόφος Çamlıca — ασιατική πλευρά, ψηλότερο σημείο. Και οι δύο γέφυρες (15ης Ιουλίου και Φατίχ Σουλτάν Μεχμέτ) ορατές ταυτόχρονα.
• Παραλιακή Üsküdar — θέα της Γέφυρας των Μαρτύρων της 15ης Ιουλίου από την ασιατική ακτή. Ιδιαίτερα όμορφη στη δύση.
• Παραλιακό μονοπάτι Bebek — κοντινή θέα της Γέφυρας Φατίχ Σουλτάν Μεχμέτ.
• Φρούριο Rumeli Hisarı — ιστορικό οθωμανικό φρούριο ακριβώς κάτω από τη Γέφυρα Φατίχ Σουλτάν Μεχμέτ. Ανέβα στα τείχη για να σε σκεπάζει η γέφυρα από πάνω.

Από το νερό (γευματική κρουαζιέρα)

Ο πιο εντυπωσιακός τρόπος να ζήσεις τις γέφυρες είναι από κάτω — να περνάς απευθείας από κάτω καθώς πλέεις. Οι πύργοι σε σκεπάζουν, τα φώτα αντανακλώνται στο νερό, και η κλίμακα είναι πραγματικά εντυπωσιακή με τρόπο που οι φωτογραφίες δεν αποτυπώνουν.

Η βραδινή μας κρουαζιέρα ξεκινά από το Καμπατάς και ανεβαίνει βόρεια κατά μήκος της ευρωπαϊκής ακτής. Από την πρώτη στιγμή βλέπετε μπροστά σας τη Γέφυρα των Μαρτύρων της 15ης Ιουλίου, μια γραμμή φωτός τεντωμένη ανάμεσα σε δύο ηπείρους. Καθώς το σκάφος γλιστρά μπροστά από τις φωτισμένες προσόψεις των ανακτόρων Ντολμάμπαχτσε και Τσιραγάν, η γέφυρα όλο και μεγαλώνει: οι πύργοι υψώνονται, τα καλώδια γίνονται ορατά και τα χρώματα αρχίζουν να κυματίζουν στο νερό.

Περίπου 40 λεπτά μετά την αναχώρηση, δίπλα στο τζαμί του Ορτάκιοϊ, περνάτε ακριβώς από κάτω της. Για λίγες στιγμές η κάτω πλευρά του καταστρώματος και οι χαλύβδινοι αναρτήρες γεμίζουν τον ουρανό 64 μέτρα πάνω σας, και η κλίμακα που οι φωτογραφίες δεν αποδίδουν ποτέ πλήρως αποκτά ξαφνικά νόημα. Έπειτα γυρίστε πίσω: η γέφυρα πίσω σας, με το τζαμί του Ορτάκιοϊ στα πόδια της, είναι μία από τις ωραιότερες εικόνες της βραδιάς.

Το σκάφος συνεχίζει μπροστά από το Μπεμπέκ και το Ρουμελί Χισάρ προς τη Γέφυρα Φατίχ Σουλτάν Μεχμέτ. Κάτω από αυτήν δεν περνάμε — το σκάφος κάνει αναστροφή μπροστά της, ούτε ακριβώς από κάτω ούτε μακριά, αρκετά κοντά για να δείτε ολόκληρο το φωτισμένο άνοιγμα ανάμεσα στους λόφους.

Στην επιστροφή κατά μήκος της ασιατικής ακτής, μπροστά από το Αναντολού Χισάρ και το ανάκτορο Μπεϊλερμπέη, περνάτε για δεύτερη φορά κάτω από τη Γέφυρα των Μαρτύρων της 15ης Ιουλίου — αυτή τη φορά από την άλλη πλευρά, με τα φώτα της ευρωπαϊκής ακτής από πίσω.

Συμβουλές για φωτογράφους

• Καλύτερη ώρα: Μπλε ώρα, 30-45 λεπτά μετά τη δύση. Τα LED της γέφυρας έχουν ανάψει, ο ουρανός έχει ακόμα βαθύ μπλε κοβαλτίου.
• Από τη στεριά: Τρίποδο προτείνεται. Ευρυγώνιος (24-35mm) για τη γέφυρα με το περιβάλλον· τηλεφακός (70-200mm) για συμπίεση και απομόνωση της γέφυρας πάνω στην πόλη.
• Από το νερό (κρουαζιέρα): Σταθεροποίηση εικόνας βοηθάει. Υψηλότερο ISO (3200-6400) για νυχτερινές λήψεις με το χέρι. Ευρυγώνιος (24-28mm) όταν περνάς από κάτω, τηλεφακός για λήψεις προσέγγισης.
• Φλας: κλείστε το στο σκάφος. Τη δουλειά την κάνει ο φωτισμός της γέφυρας· το φλας φωτίζει μόνο την κουπαστή μπροστά σας.
• Απόφυγε: Μεσημέρι. Οι γέφυρες φαίνονται επίπεδες και γκρι στο σκληρό φως του ήλιου. Φωτογράφισε πάντα σε χρυσή ώρα, μπλε ώρα ή πλήρη νύχτα για καλύτερα αποτελέσματα.

Συχνές ερωτήσεις