Boğaz Köprüleri Rehberi — 3 Asma Köprü

Boğaz'da Avrupa ile Asya'yı üç asma köprü birleştiriyor — her biri farklı bir dönemden, her biri kendi mimari kişiliğine sahip, her biri geceleri kendi tarzında aydınlatılmış. Hep birlikte Türkiye'nin en çok fotoğraflanan mühendislik yapıları ve boğazdaki herhangi bir akşam turunun fotoğraf doruk noktası. Bu rehber, üçünü de — tarihçe, teknik detaylar, aydınlatma hikâyesi, ve karadan ve sudan görmek (ve fotoğraflamak) için en iyi yerleriyle birlikte — anlatıyor.

Boğaz'ın 3 Köprüsü Bir Bakışta

Üç köprü, üç dönem. Yan yana nasıl karşılaştırıldıkları ve hangilerinin Boğaz turundan görüldüğü:

Köprü 1 · 1973 15 Temmuz Şehitler Köprüsü

Orijinal Boğaz Köprüsü — ve hâlâ en ikonik olanı. Avrupa tarafındaki Ortaköy'ü Anadolu tarafındaki Beylerbeyi'ne bağlıyor. 2016'ya kadar sadece Boğaziçi Köprüsü olarak adlandırılıyordu; 15 Temmuz olaylarında hayatını kaybedenleri anmak için 2016'da yeniden adlandırıldı.

Köprü, Cumhuriyet'in 50. yıl dönümünün ertesi günü, 30 Ekim 1973'te açıldı ve Boğaz'ın iki yakasını birleştiren modern çağın ilk köprüsü oldu. Temmuz 2016'da adı 15 Temmuz Şehitler Köprüsü olarak değiştirildi; ancak çoğu kişi — ve çoğu harita — onu hâlâ kısaca Boğaz Köprüsü diye anıyor. Yol tabliyesi sudan 64 metre yüksekte; Boğaz'dan geçen tankerler ve yolcu gemileri rahatça altından geçebiliyor.

Teknik Özellikler

• Uzunluk: toplam 1.560 m, ana açıklık 1.074 m
• Kule yüksekliği: 165 m
• Tabliye: 33,4 m genişlik, sudan 64 m yükseklik
• Yapım: Şubat 1970 – Ekim 1973
• Tasarım: Freeman Fox & Partners (İngiltere) — mühendisler Gilbert Roberts ve William Brown
• Trafik: günde yaklaşık 180.000 araç

Mimari önem

1973'te açıldığında bu, Avrupa'nın en uzun asma köprüsü ve dünyanın dördüncü en uzunuydu. Birleşik Krallık'taki Severn Köprüsü ile benzer tasarım ilkesi kullanılarak inşa edildi. İki ana kule çelikten ve güverte çelik halatlarla asılı — klasik 1970'ler mühendislik estetiği.

Geceleri aydınlatma

Nisan 2007'den bu yana köprüyü, renkleri ve desenleri yavaşça değişen bilgisayar kontrollü bir LED sistemi (Philips) aydınlatıyor. Milli bayramlarda Türk bayrağının kırmızı-beyazına bürünüyor, farkındalık günlerinde kampanya renklerini alıyor — örneğin Ekim'de meme kanseri farkındalığı için pembe. Tekne güvertesinden etki ikiye katlanır: altından geçerken her renk değişimi suya yansır.

Köprü 2 · 1988 Fatih Sultan Mehmet Köprüsü

İkinci köprü, ilkinden 5 km kuzeyde yer alıyor. 1453'te İstanbul'u alan Sultan II. Mehmed (Fatih) onuruna adlandırıldı. Hisarüstü'nü (Avrupa) Kavacık'a (Anadolu) bağlıyor. Orijinalinden biraz daha uzun ve önemli ölçüde daha geniş.

Köprünün Avrupa ayağı, Fatih Sultan Mehmet'in şehri almadan önce Boğaz'ı denetlemek için 1452'de yaptırdığı Rumeli Hisarı'nın hemen üzerinde yükselir — yani onun adını taşıyan köprü, kendi surlarının üstünde durur; burası Boğaz'ın en dar kesimine yakındır. Akşam yemekli turumuzda bu köprünün altından geçmiyoruz: tekne köprünün önünde döner — ne tam altında ne de uzakta; iki tepe arasında uzanan ışıklı açıklığın tamamını görecek kadar yakın.

Teknik Özellikler

• Uzunluk: toplam 1.510 m, ana açıklık 1.090 m (ilk köprününkinden biraz uzun)
• Kule yüksekliği: 105 m
• Tabliye: 39 m genişlik, sudan 64 m yükseklik, 8 şerit
• Yapım: Mart 1985 – Temmuz 1988
• Tasarım: Freeman Fox & Partners ile BOTEK; yapım Japon–İtalyan–Türk konsorsiyumu
• Trafik: günde yaklaşık 150.000 araç

Mimari önem

3 Temmuz 1988'de açıldığında dünyanın en uzun beşinci asma köprü açıklığına sahipti. Tabliyesi ilk köprüden belirgin biçimde geniştir (33,4 m'ye karşı 39 m); iki kıta arasında büyüyen günlük trafik için yapıldı. Köprüye yaya girişi yasaktır. Su seviyesinden bakınca, ağaçlı tepeler arasındaki uzun ve alçak çizgisi Boğaz'ın en zarif siluetlerinden biridir.

Geceleri aydınlatma

Yaklaşık bin armatürden oluşan RGB LED sistemi 16 milyon renk gösterebiliyor. Deniz altından döşenen fiber optik kabloyla ilk köprüye bağlı; bu sayede iki köprü tek bir merkezden eş zamanlı ışık gösterileri yapabiliyor — milli günlerde ikisinin Boğaz boyunca aynı renklerle parladığını görebilirsiniz.

Köprü 3 · 2016 Yavuz Sultan Selim Köprüsü

En yeni ve en kuzey geçiş — özellikle eski iki köprüdeki yoğun yolcu trafiğini hafifletmek için inşa edildi. Boğaz'ın Karadeniz girişine yakın, şehir merkezinin kuzeyinde yer alıyor. 16. yüzyıl Osmanlı hükümdarı Sultan I. Selim (Yavuz Selim) onuruna adlandırıldı.

Teknik Özellikler

• Uzunluk: toplam 2.164 m, ana açıklık 1.408 m
• Kule yüksekliği: 322 m — dünyanın en yüksek köprü kuleleri arasında
• Tabliye: 58,5 m genişlik — dünyanın en geniş asma köprülerinden biri
• Tip: hibrit eğik askılı asma köprü
• Trafik: 8 şerit otoyol + çift hatlı demiryolu
• Yapım: Mayıs 2013 – Ağustos 2016
• Tasarım: Michel Virlogeux ve Jean-François Klein (T-ingénierie); yapım İçtaş–Astaldi

Mimari önem

Avrupa yakasında Garipçe ile Asya yakasında Poyrazköy'ü, Boğaz'ın Karadeniz'e açıldığı yere yakın bir noktada birleştirir. 322 metrelik kuleleri Eyfel Kulesi'nden (330 m) yalnızca birkaç metre kısadır; tabliyesi hem otoyol hem demiryolu taşır — bu tür bir köprü için alışılmadık bir birleşim. Ağır transit trafiği şehir merkezinden uzak tutmak için tasarlanan Kuzey Marmara Otoyolu'nun parçasıdır.

Çoğu tur neden altından geçmiyor

Yavuz Sultan Selim Köprüsü, Kabataş'ın yaklaşık 25 km kuzeyinde, Karadeniz girişine yakın. Oraya gidip dönmek bir akşam turundan çok daha uzun sürer; bu yüzden akşam yemekli turlar — bizimki dahil — o kadar kuzeye çıkmaz. Rotamız Boğaz'ın tarihi kalbinde kalır: 15 Temmuz Şehitler Köprüsü'nün altından geçip Fatih Sultan Mehmet Köprüsü'ne kadar çıkar; kıyıdaki saraylar, camiler ve hisarlar gece ışıl ışıldır.

Karadan En İyi Seyir Noktaları

Suya çıkamazsanız en iyi kara bazlı seyir noktaları bunlar:

• Ortaköy Camii meydanı — Ön planda küçük Ortaköy Camii ile 15 Temmuz Şehitler Köprüsü'nün mükemmel karesi. En ikonik İstanbul çekimi.
• Çamlıca Tepesi — Anadolu Yakası, en yüksek nokta. Hem 15 Temmuz Şehitler hem de Fatih Sultan Mehmet köprüleri aynı anda görünür.
• Üsküdar sahili — Anadolu kıyısından 15 Temmuz Şehitler Köprüsü manzarası. Özellikle gün batımında çok güzel.
• Bebek sahil yolu — Fatih Sultan Mehmet Köprüsü'nün yakın çekim manzarası.
• Rumeli Hisarı kalesi — Fatih Sultan Mehmet Köprüsü'nün hemen altındaki tarihi Osmanlı kalesi. Köprü üzerinizde yükselirken duvarlara tırmanın.

Sudan (Akşam Yemekli Tur)

Köprüleri deneyimlemenin en muhteşem yolu aşağıdan — siz seyrederken doğrudan altından geçmek. Kuleler üzerinizde yükseliyor, ışıklar suya yansıyor ve fotoğrafların yakalayamadığı şekilde gerçekten muhteşem bir ölçek.

Akşam turumuz Kabataş'tan kalkar ve Avrupa yakası boyunca kuzeye çıkar. Daha ilk andan 15 Temmuz Şehitler Köprüsü ileride görünür: iki kıta arasına gerilmiş ışıktan bir çizgi. Tekne Dolmabahçe ve Çırağan saraylarının ışıklı cephelerinin önünden süzülürken köprü büyümeye devam eder: kuleler yükselir, halatlar seçilmeye başlar, renkler suyun üzerinde dalgalanır.

Kalkıştan yaklaşık 40 dakika sonra, Ortaköy Camii'nin yanında, tam altından geçersiniz. Birkaç an boyunca yolun alt yüzü ve çelik askılar, 64 metre yukarıda gökyüzünü kaplar; fotoğrafların hiçbir zaman tam yakalayamadığı ölçek birden anlam kazanır. Sonra arkanıza dönün: ayağında Ortaköy Camii ile geride kalan köprü, akşamın en güzel manzaralarından biridir.

Tekne Bebek ve Rumeli Hisarı'nın önünden geçerek Fatih Sultan Mehmet Köprüsü'ne doğru ilerler. Bu köprünün altından geçmiyoruz — tekne köprünün önünde döner; ne tam altında ne de uzakta, tepeler arasında uzanan ışıklı açıklığın tamamını görecek kadar yakın.

Dönüşte Anadolu yakası boyunca, Anadolu Hisarı ve Beylerbeyi Sarayı'nın önünden inerken 15 Temmuz Şehitler Köprüsü'nün altından ikinci kez geçersiniz — bu kez öbür taraftan, arkasında Avrupa yakasının ışıklarıyla.

Fotoğrafçı İpuçları

• En iyi zaman: Mavi saat, gün batımından 30-45 dakika sonra. Köprülerin LED ışıkları açık, gökyüzü hâlâ koyu kobalt renkte.
• Karadan: Tripod önerilir. Çevresiyle birlikte köprü için geniş açı (24-35mm); köprüyü şehre karşı sıkıştırmak ve izole etmek için telefoto (70-200mm).
• Sudan (tur): Görüntü dengeleme yardımcı oluyor. Gece elden çekim için yüksek ISO (3200-6400). Altından geçerken geniş açı (24-28mm), yaklaşırken çekimler için telefoto.
• Flaş: teknede kapatın. İşi köprünün ışıkları yapar; flaş yalnızca önünüzdeki korkuluğu aydınlatır.
• Kaçının: Öğleden. Köprüler sert güneş ışığında düz ve gri görünür. En iyi sonuçlar için her zaman altın saatte, mavi saatte ya da tam gecede çekim yapın.

Sıkça Sorulan Sorular